Expertiseportaal van de Hogeschool Gent

Engels

OPEN EINDE. Interdisciplinair onderzoek naar de ontwikkeling van fysieke en mentale ruimtes voor nieuwe afscheidsrituelen in de samenleving

Project: Onderzoeksproject

1.1: Doelstelling:

OPEN EINDE is een interdisciplinair onderzoek naar de ontwikkeling van fysieke en mentale ruimtes voor nieuwe afscheidsrituelen in de maatschappij. Uitgangspunt is het ontbreken aan alternatieven voor rituelen en hun ruimtes die buiten één levensbeschouwing of godsdienst vallen.

1.2.: Methode:

2015-2016: verfijning van de aard van de behoefte:

Dit onderzoek is gestart met een verfijning van de aard van de behoefte: “Wat verwachten mensen van een afscheidsritueel anno 2016?” en “Welke elementen van een afscheidsritueel zijn essentieel?”. Hiervoor werden drie categorieën geïnterviewd: (1) mensen die recent met verlies te maken hadden; (2) mensen die nog nooit expliciet met groot verlies te maken hadden; (3) experten in de rouw- en uitvaartwereld. Met deze laatste categorie werd ook een focusgroepinterview afgenomen. De analyse van de interviews wijst op een grote complexiteit in het begrippelijk landschap waarmee mensen over het laatste afscheid spreken. Toch, de begrippen authenticiteit en oprechtheid komen naar voor als datgene wat mensen verwachten van een hedendaags afscheidsritueel.

Simultaan met deze verfijning van de probleemstelling was er in 2015-2016 het bronnen-en literatuuronderzoek en werd ook de relatie met de mensen uit het werkveld en de praktijk verder uitgebouwd. De grote opkomst van zowel kunstenaars, uitvaartondernemers en ritueelbegeleiders op de studiedag (19 oktober 2016) toont enerzijds een bestaande ‘leemte’ in termen van opleiding, training, maar ook kennis en tools in het werkveld die het project Open Einde kan opvullen; anderzijds toont zich het belang en de steeds groter wordende aandacht voor dit onderwerp in onze samenleving. De praktijkmensen kunnen beschouwd worden als mede-onderzoekers in dit verband en waren reeds bereid de eindresultaten in hun praktijk te testen en te implementeren: DELAdampoort, ODE uitvaartbegeleiding, Green Fuse, stad Gent, intercommunale Westlede. Nieuwe partners voor de toekomst zijn mogelijks: De Zeven Eiken, Into Stillness, Terra, Lieve Hemel. AZ-Sint Lucas blijft partner in 2018 voor de afscheidsrituelen voor een specifieke doelgroep (rituelen voor doodgeboren kinderen).

 

2016-2017: ontwerpfase en terugkoppeling naar het werkveld

Een tweede fase van het onderzoek is in september 2016 van start gegaan, namelijk het onderzoeken en ontwerpen samen met interdisciplinaire studentengroepen (vanuit de de Faculteit Mens en Welzijn en de School of Arts) van nieuwe afscheidsrituelen, vanuit de deelaspecten: ruimte, omgeving/landschap, objecten, kledij, handeling, totaalervaring. Alle voorbereidingen rond de methodiek voor de interdisciplinaire samenwerking werden getroffen in een traject met een interdisciplinair team bestaande uit docenten en lectoren uit de opleidingen verpleegkunde, sociaal werk, interieur vormgeving en tuin- en landschapsarchitectuur tussen februari en juni 2016. De meerwaarde voor de opleiding zit in de nieuwe werkmethodiek die fysieke ruimte aan emotioneel welbevinden verbindt.

StatusIn uitvoering
Periode1/09/1531/08/18