Expertiseportaal van de Hogeschool Gent

Engels

Grenzeloos Biobased Onderwijs

Project: Onderzoeksproject

  • Vermeiren, Lieve (Projectmedewerker)
  • De Raeve, Alexandra (Projectmedewerker)
  • Meert, Christel (Projectmedewerker)
  • Paelinck, Mieke (Projectmedewerker)
  • De Bruyn, Wim M.Z. (Projectmedewerker)
  • Gemeente Dordrecht, Nederland (Projectcoördinator)
  • vzw Instituut van het Heilig Graf, België (Projectpartner)
  • Hogeschool Inholland, Nederland (Projectpartner)
  • Stichting Avans, België (Projectpartner)
  • Universiteit Hasselt, België (Projectpartner)
  • Bio Base Europe Training Center, Nederland (Projectpartner)
  • ROC West-Brabant, Nederland (Projectpartner)
  • VITO NV, België (Projectpartner)
  • SPK vzw, België (Projectpartner)
  • Thomas More Kempen vzw, België (Projectpartner)
  • Stichting Biobased Delta, Nederland (Projectpartner)
  • HZ University of Applied Sciences , Nederland (Projectpartner)
  • St. ROC Zuid-Holland, Da Vinci College, Nederland (Projectpartner)

Vlaanderen en Nederland zijn koploper op het gebied van biobased economy. Met de aanwezigheid van een grote agro en chemische sector, gunstige geografische ligging (o.m. diepzeehavens) en de samenwerking tussen multinationals, MKB, kennis- en onderwijsinstellingen en overheden is de regio ondernemend, onderscheidend en toepassingsgericht. Kansen op economische groei, behoud en uitbreiding van werkgelegenheid staat echter onder druk door een tekort aan technisch geschoolde mensen. In Nederland en Vlaanderen staat scholing daarom hoog op de agenda. De urgentie om te zorgen voor voldoende kwalitatief en kwantitatief geschoolde mensen voor de biobased economy is aanleiding voor deze aanvraag. Biobased Economy is in de Koepelvisie Delta Region 2030 gekozen als één van de drie topclusters en driver voor innovatie en specialisatie in de Nederlands-Vlaamse Delta Regio. In de biobased economy nemen groene grondstoffen de rol over van fossiele. Deze ‘nieuwe’ grondstoffen worden toegepast als materialen, chemicaliën en energie. De biobased economy zorgt voor nieuwe ontwikkelingen en businesskansen in diverse traditionele sectoren zoals agro-food, bouw, chemie, textiel en maritiem.

De twee belangrijkste uitdagingen om de kansrijke biobased economy in de grensregio daadwerkelijk van de grond te krijgen zijn:

1. Bewustwording van bedrijven mbt de kansen die er op dit terrein liggen en daaraan gekoppeld het creëren van vraag naar onderzoek en faciliteiten.

2. Het opleiden van geschikt, technisch en techno-economisch personeel, zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin en met voldoende aandacht voor de businesskansen.

Zowel de competenties van huidige werknemers in de industrie als onderwijsprogramma’s voor de professionals van morgen schieten nog te kort. Het onderwijs sluit nog onvoldoende aan op toekomstige ontwikkelingen en vraag vanuit het bedrijfsleven. De laatste uitdaging wordt in diverse rapporten onderschreven (bv. in ‘Sociaaleconomische kansen van de biobased economy in Zuidwest-Nederland van CE Delft uit 2013’, in de Koepelvisie Delta Region en in de Visie van de Vlaamse overheid). Tegelijkertijd is het moeilijk de groei van het aantal arbeidsplaatsen in deze sector tot 2020 goed in te schatten omdat de sector nog sterk in ontwikkeling is. Schattingen lopen uiteen van 1 tot 8% (alleen voor ZW-Nederland loopt dit al uiteen van 400 tot 3000 extra banen).

In dit project ligt de focus op de aanpak van de 2de uitdaging, maar ook het eerste knelpunt komt (in)direct aan bod. Immers voor beide knelpunten is het van belang om zowel de samenwerking tussen onderwijs (horizontaal en verticaal) als die tussen onderwijs en bedrijven te versterken. Hierbij is ook een grote behoefte aan trainings- en oefenfaciliteiten om studenten en medewerkers van bedrijven met de meest moderne faciliteiten en de meest actuele kennis te trainen in diverse biobased conversietechnieken en de valorisatie ervan, mede op basis van vraaggericht onderzoek vanuit bedrijven. Verder is de uitdaging en het doel van dit project om deze faciliteiten grensoverschrijdend meer efficiënt en effectief te gaan benutten.

Thans zijn er al de nodige biobased onderwijsmodules in ontwikkeling, maar deze zijn fragmentarisch en elke instelling is daar vooral vanuit de eigen expertise mee bezig. De uitdagingen in dit opzicht zijn tweeërlei: enerzijds om grensoverschrijdende onderwijsprogramma’s en faciliteiten tot stand te brengen, waarbij modules, studenten en docenten actief worden uitgewisseld en anderzijds om doorlopende leerlijnen te ontwikkelen van MBO-HBO-WO en naar Leven Lang Leren. Daarnaast is het voor biobased economy belangrijk om verschillende sectoren bij elkaar brengen, zoals chemie en agro, agro en bouw en chemie en textiel. Om innovatie in de biobased economy te stimuleren is samenwerking tussen sectoren en onderwijsdisciplines essentieel. Ook hieraan zal dit project veel aandacht besteden.

Het doel van dit project is om voor het grensoverschrijdende topcluster biobased economy meer en beter gekwalificeerd personeel op te leiden zodater ingespeeld wordt op de toekomstige vraag naar geschikt, technisch en techno-economisch personeel maar ook een impuls gegeven wordt aan de (verdere) ontwikkeling van deze, in ontwikkeling zijnde sector.Omdat de biobased sector een zeer breed terrein is, is gekozen om primair in te zetten op de thema’s biovezels & biocomposieten, groene chemie,bio-energie en inhoudsstoffen (zoals groene gewasbeschermingsmiddelen, kleurstoffen ed.). De sectoren waarvoor rond deze thema’sonderwijsprogramma’s primair gemaakt gaan worden zijn: bouw, agro-food, chemie, materialen (w.o. textiel) en maritiem. Deze thema’s zijn gekozen omdat die momenteel het meest kansrijk geacht worden voor verdere ontwikkeling. De sectoren zijn gekozen omdat deze in de regio sterkvertegenwoordigd zijn.

 Meer specifieke doelstellingen zijn:

1. Het in beeld brengen van de vraag bij bedrijven (in verschillende sectoren) naar de skills en competenties van huidige en toekomstige medewerkers, opleidingen, bij- en nascholing etc.. De kwantitatieve vraag zal eveneens in beeld worden gebracht als ook de behoefte aan

trainingsfaciliteiten (tbv. scholing en vraag gestuurd onderzoek).

 2. Het ontwikkelen van diverse thematische, grensoverschrijdende onderwijs- en nascholingsprogramma’s op MBO, HBO en Universitair Onderwijs niveau, diverse niveaus voor reguliere studenten en werknemers in de biobased sector.

 3. Het creëren cq beter benutten van grensoverschrijdende training-/oefenfaciliteiten bij onderwijsinstellingen waar interdisciplinair, op verschillende niveaus en vanuit verschillende opleidingscentra samen gewerkt wordt aan (scholing- en innovatie) vraagstukken uit en met het

bedrijfsleven.

 4. Het sterk vergroten van de grensoverschrijdende uitwisseling van onderwijsmodules, docenten en studenten tussen alle biobased onderwijsinstellingen in de gehele grensregio door het creëren van diverse grensoverschrijdende kennisnetwerken en platformen.

 5. Het grensoverschrijdend bij elkaar brengen van bedrijven, sectoren en onderwijsinstellingen in de biobased economy om ontwikkelingen in de sector te stimuleren en het onderwijs structureel te verbinden met de arbeidsmarkt.

 6. Het sterk verhogen van de in- en uitstroom van aankomende en zittende professionals in de technische en techno-economische opleidingen voor de biobased sector.

 

StatusIn uitvoering
Periode1/11/1630/11/19